تبلیغات
عروض و قافیه، وزن در شعر فارسی
عروض و قافیه، وزن در شعر فارسی



اوزان شعر رسمی

اوزان شعر رسمی خود بر دو گونه است:

الف) اوزانی كه مبتنی بر نظم وتساوی هجاها در هر مصراع  شعر است و همه ی اشعار فارسی جز معدودی مستزاد و بحر تحویل  تا زمان نیما یوشیج در این اوزان سروده شده است.

ب) اوزانی كه در آنها نظم میان هجاهای هر مصراع رعایت می شود اما طول مصراع ها یكسان نیست و بر سه نوع است:

1) وزن در قالب مستزاد-- مستزاد، شعری است ( از نوع غزل،مثنوی رباعی و گاه مسمط ) كه در پایان هر مصراع آن مصراع كوتاهی می آید. این مصراع های كوتاه با هم هم وزن هستند.

هر لحظه به شكلی بت عیار بر آمد             دل برد و نهان شد

مستفعلن مستفعلن مستفعلن فع لن                 مستفعل فع لن

هر دم به لباسی دگر آن یار بر آمد              گه پیر و جوان شد....

2) بحر طویل: شعری است كه هر مصراع آن از تكرار تعدادی نامعین اركان عروضی فعلاتن و مفاعیلن ساخته می شود. در بحرطویل نیز اشعار اندكی سروده شده است.بعضی بحر طویل را عامیانه می دانند اما زبان اشعار بحر طویل عامیانه و محاوره ای نیست.اینك یك مصراع از بحر طویلی كه بر وزن فعلاتن است:

صنمی لاله عذاری، به روش باد بهاری، به نگاه آهوی چینی و به قد سرو خرامان و به رخ چون مه تابان و ، دهن غنچه ی خندان و ، دهن غنچه ی خندان و ، لبش لعل بد خشان و ، زنخدان چو نمكدان....كه ازو وام كند و مهر قمرنور ضیا را....

3) وزن نیمایی: چون وزن عروضی مبتنی بر تساوی نظم هجاهای هر مصراع شعر ، با مفاهیم و احساسات روزگار متناسب نبود فكر یافتن وزن جدیدی در شاعران پیدا شد.

سرانجام نیما یوشیج راهی تازه ابداع كرد  بی آن كه در وزن قدیم لطمه ای وارد شود.

به این صورت كه قید تساوی را برداشت و دست شاعر را در سرودن شعر باز كرد.

در این وزن كه با طبیعت زبان سازگار تر است ، شاعر مجبور نیست بر خلاف طبیعت زبان جمله هایش را مساوی بیاورد تا در مصراع های مساوی بگنجد، زیرا در این وزن مصراع ها جایی تمام میشوند كه كلام خاتمه یابد.

لذا فی المثل اگر شعر در وزن رمل مخبون یعنی ركن فعلاتن باشد به اقتضای معنی ممكن است مصراعی دو فعلاتن داشته یاشد و مصراع های دیگر سه یا چهار یا ..فعلاتن:

می تراود مهتاب           فاعلاتن فع لن

می درخشد مهتاب          فاعلاتن فع لن

نیست یك دم شكند خواب به چشم كس و لیك     فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

غم این خفته ی چند             فعلاتن فعلن

خواب در چشم ترم می شكند          فاعلاتن فعلاتن فعلن

در این شعر همان طور كه ملاحظه می كنید اختیارات شاعری فاعلاتن به جای فعلاتن آمده است و فع لن به جای فعلن

برای كسب اطلاعات بیشتر از وزن نیمایی رك به منابع زیر رجوع كنید:

1) ( نوعی وزن در شعر فارسی امروز)

2) شفیعی كدكنی، محمد رضا : موسیقی شعر

 



جمعه 9 اردیبهشت 1390 | نظرات ()




rama.adabiat@ymail.com

وحید احمدیان

تیر 1390
اردیبهشت 1390

قافیه و عروض
پركاربرد ترین اوزان شعر فارسی
اوزان دوری
اوزان شعر رسمی

وب سایت غزل پوست مدرن
ادبیات فارسی(زندگی نامه ی شاعران و نویسندگان ایران)

تا چه حد با علم عروض و قافیه اشنایی دارید؟؟؟؟






بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
كل مطالب : عدد

RSS 2.0